„Škval“: podvodna raketa obavijena mehurom gasa

09. avgust 2017. Jurij Osokin
1977. godine sovjetska mornarica je dobila torpedo koji je mogao da se kreće brzinom od 200 čvorova (370 kilometara na čas). „Škval“ (srp. „vihor“), koji je dugi niz godina bio pod velom tajne, postao je poznat široj javnosti posle špijunskog skandala iz 2000. godine.
Izvor: Press Photo
Izvor: Press Photo

Uprkos tehnološkim otkrićima u konvencionalnom ratovanju, torpedni napadi podmornica ostali su glavna pretnja za brodove u drugoj polovini 20. veka. Naoružane prvenstveno torpedima, podmornice su morale neotkrivene da priđu meti na udaljenost za napad. Međutim, nove tehnološke mogućnosti koje su razrađene protiv podmornica i torpeda pomogle su neprijatelju (brodovima i drugim podmornicama) da se znatno uspešnije nose s pretnjama koje su dolazile odozdo.

Budući da su sovjetske podmornice iz 60-ih i 70-ih bile inferiornije u odnosu na američke modele po nivou buke koju su stvarale, moskovski inženjeri su gledali kako da razrade novi revolucionarni dizajn oružja sa ciljem da ruske podmornice mogu da pariraju američkim. „Škval“, na kojem se radilo decenijama, konačno je ušao u upotrebu 1977. godine.

Sa brzinom od 200 čvorova, kojoj još uvek niko ne može da parira (mada je 2005. Nemačka izjavila da je proizvela torpedo Barakuda koji ima otprilike istu brzinu, a Iran u maju 2014. da poseduje podvodne rakete takve brzine), „Škval“ je bio dvostruko brži od tradicionalnih torpeda koji su bili glavno naoružanje podmornica u svetskim flotama.

Ova brzina postignuta je zahvaljujući raketnom motoru i primeni superkavitacije kako bi se smanjilo trenje u vodi. Radi se o tome da nos torpeda pri velikim brzinama stvara mehuriće vodene pare oko cele svoje površine. Na taj način torpedo ne „pliva“, već „leti“, jer je obavijen mehurom gasa, a za pogon koristi raketni motor.

Nakon što je torpedo lansiran iz cevi, njegov programirani autopilot koristi rakete na čvrsto gorivo kako bi postigao potreban smer i dubinu tokom stvaranja gasnog mehura. Kad početni motor ostane bez goriva, zadnji deo torpeda se odbacuje, a pokreće se glavni motor na hidroreaktivno gorivo na bazi litijuma.

Morska voda prolazi tada kroz rupu u nosu, omogućavajući torpedu da u dužini od 15 km juri maksimalnom brzinom pri čemu mu je samo vrh u kontaktu sa vodom.

Iako superkavitacija onemogućava efikasno korišćenje sistema za navođenje oružja, njegova eksplozivna snaga to i te kako nadoknađuje. Nuklearna eksplozija snage 150 kilotona može uništiti neprijateljsku podmornicu ili brod u radijusu od jednog kilometra.

Smatralo se da je „Škval“, koji se nalazio na većini sovjetskih nuklearnih podmornica, jednako efikasan i u fazi napada, ali i kao odbrambeno oružje u slučaju napada neprijateljskih podmornica.

Sa brzinom od šest kilometara u minuti „Škval“ je mogao da osujeti sve neprijateljske planove. Dok su američke podmornice imale prednost kad su se približavale i zadavale prvi udarac zahvaljujući svojoj stelt tehnologiji (slaba vidljivost na radaru), visokobrzinski torpedo mogao je biti ispaljen i pre nego što se donese odluka o povlačenju. Dakle, iako podmornica koja beži ne može da izračunava smernice za torpedo koji je već u vodi, vatrena moć „Škvala“ može da osigura razoran kontranapad.

Ovo jedinstveno oružje omogućilo je sovjetskoj mornarici da nadoknadi zaostatak za Amerikom nastao zbog slabije stelt tehnologije. Taj zaostatak eliminisan je konačno  devedesetih godina.

Svet je saznao za „Škval“ u špijunskom slučaju iz 2000. godine, kad je bivši američki oficir mornarice Edmond Poup osuđen u Rusiji zbog pokušaja da dođe do tajnih podataka o ovom oružju.

Kopiranje i republikacija sadržaja objavljenih na „Ruskoj reči“, delimično ili u celini, u elektronskoj ili pismenoj formi, bez pismenog odobrenja redakcije su zabranjeni.
comments powered by Disqus
+
Pratite nas na Fejsbuku!